FSB-ն Թուրքիայից պահանջում է սեփական կանոններ ստեյբլքոյնների համար

Ինչ բաց է նշում վերանայումը

Ֆինանսական կայունության խորհուրդը (FSB) 2026 թվականի նոյեմբերի 11-ին հրապարակել է Թուրքիայի վերաբերյալ իր երկրորդ գործընկերային վերանայումը։ Զեկույցում ասվում է, որ Թուրքիան կարգավորել է կրիպտոակտիվների շուկաները, սակայն ստեյբլքոյններ թողարկող ընկերությունների համար կանոններ դեռ չունի։

FSB-ն ֆորում է, որը համակարգում է 24 իրավազորությունների ֆինանսական կայունության պատասխանատուների աշխատանքը։ Այն պատժամիջոցներ կիրառելու լիազորություն չունի, և նրա առաջարկությունները իրավաբանորեն պարտադիր չեն։ Թուրքիան կամավոր է դիմել վերանայմանը 2026 թվականին։

Ինչ արդեն անում է Թուրքիան

2025 թվականից ի վեր Կապիտալի շուկաների խորհուրդը պահանջում է, որ կրիպտոակտիվների ծառայություններ մատուցողները գրանցվեն և լիցենզիա ստանան։ Մատուցողները պարտավոր են հաճախորդների ակտիվները առանձին պահել ընկերության ակտիվներից՝ խիստ չափանիշներով։ Կրիպտոակտիվները ներքին վճարումների համար արգելված են մնում։

Վերանայումը նշում է, որ այս միջոցները սահմանափակում են բանկեր և վճարային համակարգեր վարակի ուղիները։ Վերահսկողությունը նոր է. զեկույցը նկարագրում է ընտրովի տեղում ստուգումներ՝ արտաքին աուդիտի և առաջին հարկադիր միջոցների աջակցությամբ։

Կենտրոնական տվյալների հարթակը՝ KVMKS-ը, համադրում է հարթակների հաղորդած տվյալները։ Պաշտոնական տվյալներով՝ 2026 թվականին կրիպտոակտիվների պահումները կազմել են մոտ 3 մլրդ դոլար՝ բանկային հատվածի ակտիվների մոտ 0,3%-ը։

Շուկայի չափը

Գործընկերային վերանայումը 2025 թվականի տարեկան կրիպտո գործարքները գնահատում է գրեթե 200 մլրդ դոլար՝ Մերձավոր Արևելքի և Հյուսիսային Աֆրիկայի ամենաբարձր ցուցանիշը։

Իշխանությունները հայտնում են 5,3 մլն սուբյեկտներին պատկանող ավելի քան 7,1 մլն կրիպտոակտիվային հաշիվների մասին, սակայն դրանց միայն 51%-ն ունի դրական մնացորդ։ Տեղական հարթակների հայտարարագրած պահումները բաշխված են 1500 տարբեր տեսակի ակտիվների վրա։

Թուրքական սուբյեկտի թողարկած միակ ստեյբլքոյնը BiLira-ն է (TRYB)՝ մոտ 5,9 մլն դոլար շուկայական կապիտալիզացիայով, և լիրայի արժեզրկումը սպառել է նրա իրացվելիությունը։ Շուկայի մնացած մասը գործում է արտերկրից եկած դոլարային թոքեններով։ 2025 թվականի բլոկչեյն տվյալները ցույց են տալիս, որ դոլարին կապված ստեյբլքոյնները կազմում են գործարքների 17%-ը, մինչդեռ այլ ստեյբլքոյններն ու թոքենացված ակտիվները՝ 3%-ը։

Փոխանցումների սահմանաչափեր և դոլարացում

Ամբողջական վերանայումը սահմանում է օրական 3000 դոլար և ամսական 50 000 դոլար սահմանաչափեր կրիպտո-կրիպտո փոխանցումների համար։ Կորպորատիվ հաճախորդների համար ժամանակավոր բացառությունները պետք է հաստատվեն յուրաքանչյուր հարթակի խորհրդի կողմից՝ ուժեղացված պատշաճ ստուգումից հետո։

FSB-ն ասում է, որ թողարկողի ռեժիմի բացակայությունն ավելի կարևոր է զարգացող տնտեսությունում՝ մանրածախ օգտագործման մեծ ծավալով, փոխարժեքի ուղիներով և թվային դոլարացման հնարավորությամբ։ Թուրքական իշխանությունները կիսում են այս ախտորոշումը սահմանամերձ հոսքերի և ավանդների կազմի վերաբերյալ, ասվում է վերանայումում։

Նույն վերանայումը նշում է, որ թուրքական իշխանությունները փոխանցման ուղիները համարում են զսպված կրիպտոէկոհամակարգի չափով և ավանդական ֆինանսների հետ նրա սահմանափակ կապով։ Ռիսկը գոյություն ունի, սակայն այսօր համակարգային չէ, ասվում է զեկույցում։

Չորրորդ առաջարկությունը

FSB-ն Անկարայից պահանջում է ֆիատին հղված ստեյբլքոյններին հարմարեցված թողարկման պահանջներ։ Դրանք ներառում են մարման իրավունքներ, կայունացման արդյունավետ մեխանիզմներ և թողարկողի համար պրուդենցիալ պահանջներ։

Վերանայումը նաև Թուրքիայից պահանջում է պարզաբանել, թե ինչպես են ստեյբլքոյնները համադրվում վճարումների և էլեկտրոնային փողի կանոնների հետ՝ առանց ներքին վճարումներում դրանց օգտագործման դուռը բացելու։ Վերջին փոփոխությունը թույլ է տալիս որոշ արժույթին հղված ստեյբլքոյններ դիտարկել որպես էլեկտրոնային փողի համարժեք։

Զեկույցը նշում է, որ Թուրքիան կարող է վերահսկել, թե ով է բաշխում և ով է պահում կրիպտոակտիվները, և դա անում է։ Նրան պակասում են գործիքներ՝ գնահատելու արտասահմանյան ստեյբլքոյնի հավասարությունը, պահուստների որակը կամ հետագծելիությունը, որը տեղական հարթակների միջոցով հասնում է օգտատերերին։